خلاصه مقاله

شمارش دستی پلاکت روشی برای تعیین تعداد پلاکت‌های خون با استفاده از هموسایتومتر (Hemocytometer) و محلول رقیق‌کننده آمونیوم اگزالات است. در این روش خون به نسبت 1:100 رقیق می‌شود، پلاکت‌ها در مربع‌های مربوط به شمارش RBC در لام نئوبار شمارش می‌شوند و نتیجه با استفاده از ضریب رقت 100 و ضریب تصحیح حجم 250 محاسبه می‌شود.

فهرست مطالب

شمارش دستی پلاکت چیست؟

شمارش دستی پلاکت یا Manual Platelet Count روشی برای تعیین تعداد پلاکت‌های خون با استفاده از هموسایتومتر (Hemocytometer) و محلول رقیق‌کننده آمونیوم اگزالات است. در این روش، خون به نسبت مشخص رقیق می‌شود، پلاکت‌ها در بخش‌های مربوط به شمارش گلبول قرمز در لام نئوبار شمارش می‌شوند و تعداد نهایی پلاکت‌ها با توجه به ضریب رقت و حجم شمارش‌شده محاسبه می‌شود.

اگرچه امروزه شمارش پلاکت در آزمایشگاه‌های روتین عمدتاً توسط سل‌کانترهای اتوماتیک انجام می‌شود، شمارش دستی پلاکت همچنان برای درک اصول Hemocytometry، بررسی برخی نتایج مشکوک، ارزیابی ترومبوسیتوپنی و آموزش کارشناسان آزمایشگاه اهمیت دارد.

با این حال شمارش پلاکت از نظر آماری یکی از حساس‌ترین شمارش‌های سلولی است؛ زیرا تعداد سلول‌های شمارش‌شده نسبتاً کم است و خطای Sampling می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر نتیجه نهایی داشته باشد.

اصول و ابزار شمارش دستی پلاکت با لام نئوبار

شمارش دستی پلاکت روشی است که در آن پلاکت‌های موجود در حجم مشخصی از خون رقیق‌شده زیر میکروسکوپ و با استفاده از یک محفظه شمارش استاندارد شمارش می‌شوند.

برای انجام این روش باید سه متغیر مشخص باشند:

• تعداد پلاکت‌های شمارش‌شده
• ضریب رقت خون
• حجم قسمتی از Chamber که شمارش شده است

سپس بر اساس این سه متغیر، تعداد پلاکت در واحد حجم خون محاسبه می‌شود.

لام نئوبار یا هموسایتومتر چیست؟

هموسایتومتر (Hemocytometer) محفظه‌ای شیشه‌ای با شبکه‌های مدرج و ابعاد دقیق است که امکان شمارش سلول‌ها در حجم مشخصی از مایع را فراهم می‌کند.

ساختار لام نئوبار

یکی از رایج‌ترین انواع آن لام نئوبار اصلاح‌شده (Improved Neubauer Chamber) است.

در این محفظه:

• مساحت هر بخش شبکه مشخص است.
• عمق Chamber مشخص است.
• حجم مایع قرارگرفته روی هر مربع قابل محاسبه است.

در نتیجه، تعداد سلول‌های شمارش‌شده را می‌توان به غلظت سلولی در هر میلی‌متر مکعب یا میکرولیتر تبدیل کرد.

پلاکت‌ها در کدام قسمت لام نئوبار شمارش می‌شوند؟

برای شمارش دستی پلاکت‌ها از مربع‌های مربوط به شمارش گلبول‌های قرمز استفاده می‌شود.

این بخش در قسمت مرکزی شبکه نئوبار قرار دارد.

مربع مرکزی شبکه به مربع‌های کوچکتری تقسیم می‌شود و شمارش پلاکت‌ها در این ناحیه انجام می‌شود.

اساس شمارش دستی پلاکت چیست؟

در شمارش دستی پلاکت، خون باید به شکلی رقیق شود که سلول‌های دیگر مزاحمت کمتری ایجاد کنند و پلاکت‌ها در میدان قابل مشاهده و شمارش باشند.

برای این کار از یک محلول رقیق‌کننده مخصوص استفاده می‌شود.

محلول مورد استفاده در روش شمارش دستی پلاکت:

است.

این محلول باعث کاهش مزاحمت گلبول‌های قرمز شده و مشاهده پلاکت‌ها را برای شمارش در Chamber آسان‌تر می‌کند.

محلول آمونیوم اگزالات در شمارش پلاکت چیست؟

برای شمارش دستی پلاکت‌ها از محلول آمونیوم اگزالات به عنوان Diluent استفاده می‌شود.

این محلول همچنین با نام:

شناخته می‌شود.

هدف اصلی استفاده از این محلول ایجاد شرایط مناسب برای مشاهده و شمارش پلاکت‌ها در Hemocytometer است.

در این روش باید محلول رقیق‌کننده:

• شفاف باشد.
• فاقد رسوب باشد.
• فاقد آلودگی یا ذرات خارجی باشد.
• به‌درستی تهیه و نگهداری شده باشد.

وجود ذرات در محلول می‌تواند هنگام شمارش با پلاکت اشتباه شود و باعث افزایش کاذب نتیجه شود.

بهترین ضدانعقاد برای شمارش پلاکت چیست؟

برای شمارش پلاکت‌ها، EDTA ضدانعقاد مناسب و رایج است.

EDTA با مهار انعقاد خون امکان انجام شمارش سلولی را فراهم می‌کند و به همین دلیل در نمونه‌های CBC نیز به‌طور گسترده استفاده می‌شود.

با این حال EDTA می‌تواند در برخی افراد موجب پدیده‌هایی مانند:

• تجمع پلاکتی
• Platelet Clumping
• Platelet Satellitism

شود.

این موارد می‌توانند تعداد پلاکت را به‌طور کاذب کاهش دهند.

رقت خون برای شمارش دستی پلاکت چقدر است؟

در این روش خون به نسبت:

رقیق می‌شود.

بنابراین:

است.

این عدد در فرمول نهایی شمارش پلاکت به عنوان ضریب رقت استفاده می‌شود.

حجم هر مربع در شمارش پلاکت چگونه محاسبه می‌شود؟

هر یک از مربع‌های کوچک مورد استفاده برای شمارش پلاکت دارای ابعاد:

است.

عمق Chamber نیز:

است.

بنابراین حجم هر مربع کوچک برابر است با:

یعنی:

یا:

در نتیجه برای تبدیل تعداد پلاکت‌های موجود در این حجم به تعداد در یک میلی‌متر مکعب باید از ضریب:

استفاده شود.

فرمول شمارش دستی پلاکت چیست؟

فرمول شمارش پلاکت بر اساس تعداد پلاکت‌های شمارش‌شده، تعداد مربع‌های بررسی‌شده، ضریب رقت و ضریب حجم محاسبه می‌شود.

فرمول به صورت زیر است:

در این فرمول:

و:

است.

به عبارت دیگر، ابتدا میانگین تعداد پلاکت در هر مربع کوچک محاسبه می‌شود و سپس نتیجه در ضریب رقت و ضریب تبدیل حجم ضرب می‌شود.

ضریب 100 در فرمول شمارش پلاکت از کجا آمده است؟

خون در این روش به نسبت:

رقیق شده است.

بنابراین نمونه‌ای که در Hemocytometer شمارش می‌شود دارای یک صدم غلظت واقعی پلاکت‌ها در خون اولیه است.

برای بازگرداندن نتیجه به غلظت اصلی خون، عدد شمارش‌شده باید در:

ضرب شود.

ضریب 250 در شمارش پلاکت چیست؟

حجم هر مربع کوچک مورد استفاده در این روش برابر:

است.

بنابراین برای تبدیل تعداد پلاکت موجود در این حجم به تعداد پلاکت در:

از ضریب:

استفاده می‌شود.

مثال محاسبه شمارش دستی پلاکت

فرض کنیم در مجموع 10 مربع کوچک:

شمارش شده باشد.

میانگین تعداد پلاکت در هر مربع:

خواهد بود.

سپس:

بنابراین:

از آنجا که:

نتیجه را می‌توان به شکل:

یا:

گزارش کرد.

چرا شمارش پلاکت از شمارش RBC و WBC خطاپذیرتر است؟

شمارش پلاکت در میان شمارش‌های سلولی خون یکی از کمترین میزان‌های تکرارپذیری را دارد.

یکی از دلایل اصلی این مسئله تعداد نسبتاً کم پلاکت‌هایی است که در روش دستی وارد شمارش می‌شوند.

هرچه تعداد سلول‌های شمارش‌شده کمتر باشد، خطای آماری بیشتر خواهد بود.

برای مثال:

اگر:

شمارش شود، CV شمارش دستی تقریباً:

است.

اگر فقط:

شمارش شود، CV می‌تواند به حدود:

افزایش پیدا کند.

بنابراین در نمونه‌های ترومبوسیتوپنیک شدید، عدم قطعیت روش افزایش پیدا می‌کند.

چرا تعداد پلاکت کمتر از 7000 نباید با روش دستی گزارش شود؟

در ترومبوسیتوپنی بسیار شدید، تعداد پلاکت‌های موجود در Chamber بسیار کم می‌شود.

در چنین شرایطی چند سلول بیشتر یا کمتر می‌تواند درصد بزرگی از نتیجه را تغییر دهد.

با توجه به CV بالا در شمارش‌های بسیار پایین، در روش مورد استفاده:

در چنین شرایطی باید از روش قابل اعتمادتر یا بررسی تأییدی استفاده شود.

روش استاندارد طلایی شمارش پلاکت چیست؟

روش مرجع یا Gold Standard برای شمارش پلاکت استفاده از فلوسایتومتری (Flow Cytometry) با آنتی‌بادی‌های اختصاصی پلاکتی است.

برای این منظور از آنتی‌بادی‌های علیه گلیکوپروتئین IIb/IIIa استفاده می‌شود.

از مارکرهای مهم پلاکتی می‌توان به:

• CD41
• CD61

اشاره کرد.

این روش امکان شناسایی اختصاصی‌تر پلاکت‌ها را فراهم می‌کند و به‌خصوص در شمارش‌های بسیار پایین اهمیت دارد.

MPV، زمان اندازه‌گیری و پایداری نمونه پلاکت

حجم متوسط پلاکتی یا Mean Platelet Volume; MPV در نمونه خون EDTA می‌تواند با گذشت زمان تغییر کند.

در خون حاوی EDTA، MPV:

• در حدود یک ساعت اولیه افزایش پیدا می‌کند.
• در فاصله تقریباً 1 تا 3 ساعت نسبتاً پایدار می‌شود.
• بعد از آن ممکن است مجدداً افزایش یابد.

بنابراین در این روش، بهترین زمان برای ارزیابی MPV:

در نظر گرفته می‌شود.

چرا MPV پس از خون‌گیری تغییر می‌کند؟

پلاکت‌ها در حضور EDTA می‌توانند به مرور زمان دچار تغییر شکل و تورم شوند.

این تغییر باعث افزایش حجم ظاهری پلاکت‌ها و در نتیجه تغییر MPV می‌شود.

به همین دلیل زمان بین نمونه‌گیری و اندازه‌گیری MPV باید در آزمایشگاه کنترل شود.

MPV پارامتری وابسته به:

• زمان
• نوع ضدانعقاد
• دستگاه
• تکنولوژی اندازه‌گیری

است.

بنابراین مقایسه MPV بین دستگاه‌ها یا آزمایشگاه‌های مختلف باید با احتیاط انجام شود.

رابطه MPV و تعداد پلاکت چیست؟

بین MPV و تعداد پلاکت‌ها یک رابطه معکوس غیرخطی وجود دارد.

به طور کلی، در برخی شرایطی که تعداد پلاکت کاهش یافته است، مغز استخوان پلاکت‌های جوان‌تر و بزرگ‌تری وارد گردش خون می‌کند.

این مسئله می‌تواند باعث افزایش MPV شود.

اما افزایش MPV به تنهایی برای تشخیص علت ترومبوسیتوپنی کافی نیست.

MPV باید همراه با:

• Platelet Count
• اسمیر خون محیطی
• شرایط بالینی
• و در صورت نیاز سایر شاخص‌های پلاکتی

تفسیر شود.

MPV در چه شرایطی ممکن است افزایش یابد؟

در این روش، افزایش MPV می‌تواند در شرایطی مانند:

• پرکاری تیروئید
• بیماری‌های میلوپرولیفراتیو

مشاهده شود.

اما MPV یک شاخص کاملاً اختصاصی برای این بیماری‌ها نیست و افزایش آن به تنهایی نمی‌تواند تشخیص بیماری خاصی را مطرح کند.

پایداری شمارش پلاکت در نمونه EDTA چقدر است؟

در روش مورد استفاده، شمارش پلاکت در خون حاوی EDTA:

• تا حدود 5 ساعت در 20 درجه سانتی‌گراد
• و تا حدود 24 ساعت در 4 درجه سانتی‌گراد

پایدار در نظر گرفته می‌شود.

با این حال برای دستیابی به بهترین کیفیت، نمونه باید در اولین فرصت مناسب مورد بررسی قرار گیرد.

Platelet Satellitism، تجمع پلاکتی و ترومبوسیتوپنی کاذب

اقماری شدن پلاکت‌ها یا Platelet Satellitism پدیده‌ای است که در آن پلاکت‌ها در اطراف برخی لکوسیت‌ها، به‌خصوص نوتروفیل‌ها و گاهی مونوسیت‌ها، تجمع پیدا می‌کنند.

این پدیده می‌تواند در حضور EDTA رخ دهد.

در چنین شرایطی بخشی از پلاکت‌ها به جای آنکه به صورت آزاد توسط دستگاه شمارش شوند، به سطح لکوسیت‌ها متصل می‌شوند.

نتیجه می‌تواند:

باشد.

تجمع پلاکتی چگونه باعث Pseudothrombocytopenia می‌شود؟

تجمع پلاکتی یا Platelet Clumping باعث می‌شود چند پلاکت به صورت یک مجموعه بزرگ درآیند.

سل‌کانتر ممکن است این مجموعه را:

• یک ذره بزرگ
• یک سلول دیگر
• یا حتی خارج از محدوده اندازه‌گیری پلاکت

در نظر بگیرد.

در نتیجه تعداد واقعی پلاکت کمتر گزارش می‌شود.

این وضعیت به عنوان یکی از علل:

شناخته می‌شود.

در پلاکت پایین چه زمانی باید اسمیر خون بررسی شود؟

هرگاه شمارش پلاکت به‌طور غیرمنتظره پایین باشد، بررسی اسمیر خون محیطی اهمیت زیادی دارد.

در اسمیر باید به‌طور خاص به دنبال موارد زیر بود:

• Platelet Clumps
• Platelet Satellitism
• Giant Platelets
• توزیع پلاکت‌ها
• شواهد Microclot

وجود تجمع پلاکتی می‌تواند نشان دهد که عدد پایین دستگاه واقعی نیست.

پلاکت رتیکوله چیست و چه کاربردی دارد؟

پلاکت‌های رتیکوله (Reticulated Platelets) پلاکت‌هایی هستند که به‌تازگی از مغز استخوان وارد گردش خون شده‌اند.

این پلاکت‌ها نسبت به پلاکت‌های بالغ دارای مقدار بیشتری:

هستند.

به همین دلیل شمارش آنها می‌تواند برآوردی از فعالیت:

یا تولید پلاکت توسط مغز استخوان باشد.

پلاکت‌های رتیکوله چگونه شمارش می‌شوند؟

یکی از روش‌های شمارش Reticulated Platelets استفاده از:

است.

در این روش از رنگ:

برای شناسایی RNA موجود در پلاکت‌های جوان استفاده می‌شود.

مقدار مرجع ذکرشده برای Reticulated Platelets:

است.

با این حال محدوده مرجع می‌تواند وابسته به روش، دستگاه و آزمایشگاه باشد.

افزایش پلاکت‌های رتیکوله چه معنایی دارد؟

افزایش Reticulated Platelets می‌تواند نشان‌دهنده افزایش تولید پلاکت در مغز استخوان باشد.

در این روش افزایش آنها در شرایطی مانند:

• پورپورای ترومبوسیتوپنیک ایدیوپاتیک (ITP)
• پرکاری تیروئید
• ریکاوری مغز استخوان پس از شیمی‌درمانی

ذکر شده است.

در این شرایط افزایش پلاکت‌های جوان می‌تواند نشان دهد که مغز استخوان در حال پاسخ به کاهش یا مصرف پلاکت‌ها است.

کاهش پلاکت‌های رتیکوله در چه شرایطی دیده می‌شود؟

کاهش تعداد Reticulated Platelets می‌تواند در شرایطی مانند:

• آپلازی مغز استخوان
• سیروز کبدی

مشاهده شود.

کاهش این پلاکت‌ها می‌تواند نشان‌دهنده کاهش تولید پلاکت باشد، اما نتیجه باید همراه با سایر داده‌های آزمایشگاهی و بالینی تفسیر شود.

محدوده طبیعی پلاکت و MPV چقدر است؟

محدوده مرجع شمارش پلاکت در بزرگسالان معمولاً:

در نظر گرفته می‌شود.

معادل آن در واحد µL:

است.

محدوده طبیعی MPV چقدر است؟

در روش مورد استفاده، محدوده MPV برابر:

در نظر گرفته شده است.

اما MPV نسبت به بسیاری از پارامترهای CBC وابستگی بیشتری به دستگاه و روش اندازه‌گیری دارد.

بنابراین محدوده مرجع اختصاصی دستگاه و آزمایشگاه باید در اولویت باشد.

کاهش و افزایش کاذب شمارش پلاکت چه عللی دارد؟

کاهش کاذب شمارش پلاکت می‌تواند به دلایل Pre-analytical یا Analytical ایجاد شود.

مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

• Platelet Clumping
• EDTA-dependent Pseudothrombocytopenia
• Platelet Satellitism
• Microclot
• اختلاط ناکافی نمونه
• Giant Platelets که توسط دستگاه در محدوده پلاکت طبقه‌بندی نمی‌شوند

چه عواملی می‌توانند باعث افزایش کاذب شمارش پلاکت شوند؟

ذراتی با اندازه نزدیک به پلاکت می‌توانند در برخی روش‌های شمارش به اشتباه به عنوان Platelet شناخته شوند.

برای مثال:

• قطعات بسیار کوچک RBC
• Microcytic RBC
• Cellular Debris
• ذرات خارجی

ممکن است در برخی سیستم‌های شمارش با پلاکت اشتباه شوند.

به همین دلیل در نتایج غیرمنتظره باید Histogram، Flag و اسمیر خون محیطی بررسی شوند.

منابع خطا در شمارش دستی پلاکت چیست؟

شمارش دستی پلاکت نسبت به بسیاری از شمارش‌های دیگر حساسیت بیشتری به تکنیک دارد.

مهم‌ترین منابع خطا عبارت‌اند از:

• رقیق‌سازی نادرست
• پیپت نامناسب
• مخلوط نکردن نمونه
• مخلوط نکردن رقت
• محلول آلوده یا دارای ذرات
• لام نئوبار آلوده
• پر شدن ناقص Chamber
• Overfilling
• Underfilling
• وجود Bubble
• توزیع غیر یکنواخت پلاکت‌ها
• Platelet Aggregation
• خطا در تشخیص پلاکت از Debris
• شمارش تعداد کم سلول‌ها
• اشتباه در تعداد مربع‌های شمارش‌شده
• اشتباه در محاسبه

چرا تمیزی لام نئوبار در شمارش پلاکت اهمیت بیشتری دارد؟

پلاکت‌ها بسیار کوچک هستند.

بنابراین ذرات ریز، گردوغبار یا رسوب محلول می‌توانند به‌سادگی با پلاکت اشتباه شوند.

لام نئوبار، Cover Glass و Diluent باید کاملاً تمیز باشند.

اگر ذرات زیادی در Blank یا محلول رقیق‌کننده دیده شوند، نتیجه شمارش قابل اعتماد نیست.

کنترل کیفی شمارش دستی پلاکت چگونه انجام می‌شود؟

کنترل کیفیت Manual Platelet Count باید تمام مراحل روش را پوشش دهد.

قبل از شمارش

بررسی شود:

• نمونه مناسب است.
• نمونه فاقد لخته است.
• خون کاملاً مخلوط شده است.
• Diluent مناسب است.
• محلول آمونیوم اگزالات شفاف و فاقد ذرات است.
• لام نئوبار تمیز است.
• Cover Glass مناسب استفاده شده است.
• پیپت مناسب و دقیق است.

هنگام رقیق‌سازی

بررسی شود:

• رقت 1:100 به‌درستی تهیه شده است.
• نمونه کاملاً با Diluent مخلوط شده است.
• خطای Pipetting وجود ندارد.

هنگام بارگذاری Chamber

بررسی شود:

• Chamber یکنواخت پر شده است.
• حباب وجود ندارد.
• Overfilling یا Underfilling وجود ندارد.
• Cover Glass جابه‌جا نشده است.

هنگام شمارش

بررسی شود:

• مربع‌های صحیح شمارش می‌شوند.
• تعداد مربع‌ها ثبت شده است.
• Debris با پلاکت اشتباه نمی‌شود.
• Border Rule ثابت اجرا می‌شود.
• تعداد کافی پلاکت شمارش شده است.

پس از شمارش

بررسی شود:

• ضریب رقت 100 صحیح است.
• ضریب حجم 250 صحیح است.
• تعداد مربع‌ها صحیح در محاسبه وارد شده است.
• نتیجه از نظر منطقی بررسی شده است.
• در صورت Platelet Count پایین، اسمیر خون بررسی شده است.
• در صورت اختلاف با سل‌کانتر، احتمال Clumping یا Satellitism بررسی شده است.

چه زمانی شمارش پلاکت باید تکرار شود؟

شمارش باید در شرایط زیر مورد بازبینی یا تکرار قرار گیرد:

• وجود Bubble در Chamber
• توزیع غیر یکنواخت پلاکت‌ها
• Overfilling یا Underfilling
• وجود Microclot
• احتمال اشتباه در رقت
• وجود Platelet Clump
• تعداد بسیار پایین پلاکت‌های شمارش‌شده
• اختلاف واضح با سل‌کانتر
• ناسازگاری نتیجه با اسمیر
• Flags مربوط به Platelet Clumping یا Giant Platelet
• تردید کارشناس در تشخیص پلاکت‌ها

در بسیاری از این موارد بهتر است فقط همان Chamber دوباره شمارش نشود، بلکه مرحله مشکل‌دار از ابتدا تکرار شود.

شمارش دستی پلاکت بهتر است یا سل‌کانتر؟

برای شمارش روتین، سل‌کانتر اتوماتیک معمولاً انتخاب مناسب‌تری است.

سل‌کانتر:

• تعداد بسیار بیشتری ذره را بررسی می‌کند.
• سرعت بالاتری دارد.
• Precision بالاتری دارد.
• شاخص‌هایی مانند MPV را نیز گزارش می‌کند.
• Histogram و Flags را در اختیار کارشناس قرار می‌دهد.

اما شمارش دستی می‌تواند برای:

• آموزش
• بررسی نتایج مشکوک
• ارزیابی برخی موارد ترومبوسیتوپنی
• مقایسه با نتیجه دستگاه

مفید باشد.

تفاوت شمارش دستی پلاکت، RBC و WBC چیست؟

هر سه شمارش با Hemocytometer قابل انجام هستند، اما روش آنها متفاوت است.

الگوریتم عملی شمارش دستی پلاکت

نمونه خون EDTA

↓

بررسی لخته و کیفیت نمونه

↓

مخلوط کردن کامل نمونه

↓

تهیه رقت:

↓

استفاده از:

↓

مخلوط کردن کامل رقت

↓

قرار دادن Cover Glass روی لام نئوبار

↓

بارگذاری Chamber

↓

بررسی Bubble، Overfilling و Underfilling

↓

انتخاب مربع‌های مربوط به شمارش RBC

↓

شمارش پلاکت‌ها

↓

محاسبه میانگین تعداد پلاکت در هر مربع

↓

محاسبه:

↓

بررسی نتیجه

↓

در صورت پلاکت پایین:

↓

در صورت تعداد بسیار پایین یا نتیجه مشکوک:

↓

گزارش نتیجه

نکات کلیدی شمارش دستی پلاکت

• محلول مورد استفاده آمونیوم اگزالات است.
• آمونیوم اگزالات با نام Plaxan نیز شناخته می‌شود.
• بهترین ضدانعقاد رایج برای شمارش پلاکت EDTA است.
• خون به نسبت 1:100 رقیق می‌شود.
• شمارش در مربع‌های مربوط به RBC انجام می‌شود.
• حجم هر مربع کوچک 0.004 mm³ یا 1/250 mm³ است.
• ضریب رقت برابر 100 است.
• ضریب تصحیح حجم برابر 250 است.
• تعداد پلاکت در هر مربع باید بر اساس تعداد مربع‌های شمارش‌شده میانگین‌گیری شود.
• شمارش دستی پلاکت نسبت به RBC و WBC خطای آماری بیشتری دارد.
• Platelet Clumping و Satellitism می‌توانند ترومبوسیتوپنی کاذب ایجاد کنند.
• در پلاکت پایین باید اسمیر خون بررسی شود.
• MPV نسبت به زمان پس از خون‌گیری حساس است.
• بهترین زمان ذکرشده برای ارزیابی MPV حدود 1 تا 3 ساعت پس از نمونه‌گیری است.
• Reticulated Platelet نشان‌دهنده پلاکت‌های جوان و دارای RNA باقی‌مانده است.
• Flow Cytometry با CD41 و CD61 روش مرجع دقیق‌تری برای شمارش پلاکت است.
• محدوده مرجع پلاکت تقریباً 150 تا 450 × 10⁹/L است.
• محدوده MPV ذکرشده 6.5 تا 12 fL است.

جمع‌بندی

شمارش دستی پلاکت یکی از روش‌های کلاسیک Hemocytometry است که در آن خون با محلول آمونیوم اگزالات یا Plaxan به نسبت 1:100 رقیق شده و پلاکت‌ها در مربع‌های مربوط به شمارش RBC در لام نئوبار شمارش می‌شوند.

حجم هر مربع کوچک مورد استفاده:

است که برابر:

خواهد بود.

بنابراین فرمول شمارش پلاکت به صورت:

محاسبه می‌شود.

در این فرمول، 100 ضریب رقت و 250 ضریب تبدیل حجم است.

با این حال شمارش دستی پلاکت نسبت به بسیاری از شمارش‌های سلولی Precision پایین‌تری دارد و در مقادیر بسیار پایین پلاکت، خطای آماری روش افزایش می‌یابد. به همین دلیل بررسی اسمیر خون، ارزیابی Platelet Clumping و Satellitism و در موارد شدید استفاده از روش‌های دقیق‌تر اهمیت زیادی دارد.

همچنین پارامترهای پلاکتی مانند MPV و Reticulated Platelet باید با توجه به شرایط نمونه، زمان اندازه‌گیری، روش آزمایش و وضعیت بالینی بیمار تفسیر شوند و هیچ‌یک به تنهایی برای تشخیص بیماری خاص کافی نیستند.

مطالب مرتبط و تکمیلی در Heamostica

سوالات رایج درباره شمارش دستی پلاکت

منابع معتبر برای مطالعه بیشتر