کراس مچ ناسازگار یعنی سرم یا پلاسمای بیمار در آزمایش سازگاری با گلبول‌های قرمز واحد خون، آگلوتیناسیون یا همولیز ایجاد کرده است. این نتیجه نباید فقط با تعویض کیسه خون مدیریت شود؛ بلکه هویت نمونه، گروه ABO/RhD، فاز و شدت واکنش، غربالگری آنتی بادی، اتوکنترل، DAT، سابقه بیمار و عوامل فنی باید به‌صورت مرحله‌ای بررسی شوند. ادامه واکنش در فازهای مختلف، سرنخ مهمی برای افتراق ناسازگاری ABO، آلوآنتی بادی، اتوآنتی بادی و خطاهای آزمایشگاهی فراهم می‌کند.

فهرست مطالب مقاله کراس مچ ناسازگار

کراس مچ چیست و کراس مچ ناسازگار به چه معناست؟

کراس مچ یا آزمایش سازگاری (Crossmatch/Compatibility Test) آخرین مرحله آزمایشگاهی پیش از تحویل گلبول قرمز برای تزریق است. در کراس مچ سرولوژیک، سرم یا پلاسمای بیمار با گلبول‌های قرمز واحد خون واکنش داده می‌شود تا ناسازگاری احتمالی ناشی از آنتی بادی‌های موجود در خون بیمار شناسایی شود.

مشاهده آگلوتیناسیون یا همولیز در هر مرحله‌ای از آزمایش، به‌معنای کراس مچ ناسازگار (Incompatible Crossmatch) است. این نتیجه نباید صرفاً با کنار گذاشتن واحد خون و آزمایش واحدهای بیشتر مدیریت شود؛ بلکه باید علت ناسازگاری به‌صورت نظام‌مند بررسی شود.

در کراس مچ اصلی (Major Crossmatch)، سرم یا پلاسمای بیمار با گلبول‌های قرمز اهداکننده آزمایش می‌شود. اهداف اصلی کراس مچ عبارت‌اند از:

• تأیید سازگاری ABO میان بیمار و واحد خون
• شناسایی آنتی بادی‌های مهم بالینی علیه آنتی ژن‌های گلبول قرمز اهداکننده
• کاهش خطر واکنش همولیتیک ناشی از تزریق خون
• کنترل نهایی انتخاب صحیح واحد خون برای بیمار

چرا نباید بررسی را پس از مشاهده کراس مچ ناسازگار متوقف کرد؟

فاز ایجاد واکنش یکی از مهم‌ترین سرنخ‌های تفسیر کراس مچ ناسازگار است. اگر واکنش در فاز اولیه مشاهده شود، انجام مراحل بعدی بر اساس روش معتبر و دستورالعمل مرکز می‌تواند نشان دهد که آیا واکنش در دمای بالاتر ضعیف می‌شود، در دمای ۳۷ درجه سانتی‌گراد ادامه پیدا می‌کند، فقط در فاز AHG ظاهر می‌شود یا در تمام مراحل باقی می‌ماند.

در هر مرحله باید موارد زیر ثبت شوند:

• فاز شروع واکنش
• شدت واکنش
• وجود یا نبود همولیز
• تغییر شدت واکنش با افزایش دما
• نتیجه کنترل‌ها
• روش و محیط تقویت‌کننده مورد استفاده

فازهای کراس مچ سرولوژیک چه اطلاعاتی می‌دهند؟

فاز واکنش به تعیین نوع احتمالی ناسازگاری کمک می‌کند، اما به‌تنهایی تشخیص قطعی ایجاد نمی‌کند. بسته به روش معتبر آزمایشگاه، کراس مچ ممکن است در مراحل زیر بررسی شود.

۱. فاز Immediate Spin یا IS

این مرحله معمولاً در دمای اتاق و بلافاصله پس از سانتریفیوژ بررسی می‌شود. مهم‌ترین هدف آن شناسایی ناسازگاری ABO است. واکنش مثبت ممکن است در ناسازگاری ABO، خطای گروه‌بندی، آنتی بادی‌های سرد، رولو (Rouleaux)، آلودگی نمونه یا معرف و خطای تکنیکی دیده شود.

۲. فاز ۳۷ درجه سانتی‌گراد

واکنش در این مرحله می‌تواند نشان دهد آنتی بادی در دمای بدن نیز فعال است. افزایش دامنه حرارتی (Thermal Amplitude) یک آنتی بادی سرد ممکن است اهمیت آن را بیشتر کند، اما اهمیت بالینی صرفاً بر اساس دمای واکنش تعیین نمی‌شود.

۳. فاز آنتی گلوبولین یا AHG/IAT

فاز آنتی هیومن گلوبولین (Antihuman Globulin; AHG) یا تست آنتی گلوبولین غیرمستقیم (Indirect Antiglobulin Test; IAT) برای شناسایی آنتی بادی‌های IgG متصل‌شده به گلبول قرمز اهمیت دارد. بسیاری از آلوآنتی بادی‌های مهم بالینی در این فاز شناسایی می‌شوند.

الگوی واکنش کراس مچ ناسازگار چگونه تفسیر می‌شود؟

جدول زیر نشان می‌دهد هر الگوی واکنش چه علل احتمالی دارد و کدام بررسی بعدی می‌تواند مفید باشد. این الگوها تشخیص قطعی نیستند و باید همراه با سابقه بیمار و نتایج سایر آزمایش‌ها تفسیر شوند.

مهم‌ترین علل کراس مچ ناسازگار کدام‌اند؟

مهم‌ترین علل کراس مچ ناسازگار شامل ناسازگاری ABO، آلوآنتی بادی، اتوآنتی بادی، آنتی بادی علیه آنتی ژن کم‌شیوع، DAT مثبت واحد خون، خطاهای پیش‌تحلیلی و فنی، رولو و تداخل داروهای مونوکلونال است.

۱. ناسازگاری ABO

ناسازگاری ABO یکی از مهم‌ترین و خطرناک‌ترین علل کراس مچ ناسازگار است. انتخاب واحد با گروه اشتباه، تعیین نادرست گروه بیمار، اشتباه در برچسب‌گذاری، نمونه‌گیری از بیمار اشتباه، مغایرت Forward و Reverse و جمعیت دوگانه گلبولی پس از تزریق یا پیوند باید بررسی شوند.

۲. آلوآنتی بادی‌های گلبول قرمز

آلوآنتی بادی‌ها (Alloantibodies) علیه آنتی ژن‌هایی تولید می‌شوند که روی گلبول‌های قرمز بیمار وجود ندارند، اما بیمار در اثر تزریق خون یا بارداری با آن‌ها مواجه شده است. Anti-D، Anti-C، Anti-c، Anti-E، Anti-e، Anti-K، Anti-Jk^a، Anti-Jk^b، Anti-Fy^a، Anti-Fy^b، Anti-S و Anti-s از نمونه‌های مهم هستند.

اگر آنتی بادی مهم بالینی شناسایی شود، باید واحدهای فاقد آنتی ژن مربوطه انتخاب و با روش سرولوژیک مناسب کراس مچ شوند. سابقه آنتی بادی بیمار حتی در صورت منفی‌شدن غربالگری فعلی اهمیت دارد؛ زیرا برخی آنتی بادی‌ها ممکن است با گذشت زمان به سطح غیرقابل‌شناسایی برسند و پس از تزریق مجدد موجب پاسخ آنامنستیک و واکنش همولیتیک تأخیری شوند.

۳. اتوآنتی بادی‌ها

اتوآنتی بادی‌ها (Autoantibodies) علیه آنتی ژن‌های گلبول قرمز خود بیمار واکنش می‌دهند و ممکن است باعث واکنش با تعداد زیادی از سلول‌های غربالگری، پنل شناسایی و واحدهای خون شوند. الگوی احتمالی شامل Antibody Screen پان‌ری‌اکتیو، Autocontrol مثبت، DAT مثبت و ناسازگاری با تعداد زیادی از واحدها است.

مهم‌ترین چالش در حضور اتوآنتی بادی، شناسایی یا رد آلوآنتی بادی‌های همراه است. در این شرایط ممکن است از اتوادزورپشن (Autoadsorption)، آلوادزورپشن (Alloadsorption)، فنوتایپ یا ژنوتایپ گلبول قرمز استفاده شود.

۴. مثبت‌بودن DAT واحد خون

گاهی Antibody Screen بیمار منفی است، اما کراس مچ با یک واحد خاص ناسازگار می‌شود. یکی از علل احتمالی، مثبت‌بودن تست آنتی گلوبولین مستقیم (Direct Antiglobulin Test; DAT) سلول‌های همان واحد است. DAT واحد، واحدهای دیگر، احتمال آنتی بادی علیه آنتی ژن کم‌شیوع و کیفیت روش باید بررسی شوند.

۵. آنتی بادی علیه آنتی ژن کم‌شیوع

سلول‌های غربالگری محدود هستند و نمی‌توانند تمام آنتی ژن‌های کم‌شیوع را پوشش دهند. بنابراین ممکن است Antibody Screen و Autocontrol منفی باشند، اما کراس مچ با واحدی که آنتی ژن کم‌شیوع مربوطه را دارد مثبت شود.

۶. خطاهای پیش‌تحلیلی

نمونه‌گیری از بیمار اشتباه، برچسب‌گذاری نادرست، وجود خون بیمار اشتباه در لوله (Wrong Blood in Tube; WBIT)، مغایرت مشخصات نمونه و درخواست، نمونه نامناسب یا منقضی، آلودگی نمونه، نمونه‌گیری از مسیر وریدی حاوی محلول تزریقی و ثبت اشتباه سوابق بیمار باید بررسی شوند.

۷. خطاهای فنی و واکنش‌های کاذب

نسبت نادرست سرم به سلول، سانتریفیوژ نامناسب، انکوباسیون کوتاه یا طولانی، دمای نامناسب، شست‌وشوی ناکافی، فراموش‌کردن AHG، معرف نامعتبر، سوسپانسیون سلولی نامناسب، انتقال فیبرین و تفسیر اشتباه رولو از علل فنی هستند.

۸. رولو و افزایش پروتئین‌های پلاسما

در بیماران مبتلا به برخی اختلالات پروتئینی مانند مولتیپل میلوما، افزایش پروتئین‌های پلاسما ممکن است موجب تشکیل رولو شود. رولو می‌تواند ظاهری شبیه آگلوتیناسیون ایجاد کند و در روش لوله‌ای، روش جایگزینی سالین (Saline Replacement) می‌تواند به افتراق کمک کند.

۹. داروها و آنتی بادی‌های مونوکلونال درمانی

برخی درمان‌های مونوکلونال می‌توانند در آزمایش‌های بانک خون تداخل ایجاد کنند. داروهای ضد CD38 مانند Daratumumab ممکن است پان‌ری‌اکتیویتی در IAT ایجاد کنند و غربالگری آنتی بادی، پنل شناسایی و کراس مچ AHG را تحت تأثیر قرار دهند. بهتر است پیش از درمان، ABO/RhD، Antibody Screen و در صورت نیاز فنوتایپ یا ژنوتایپ پایه انجام شود. در استفاده از سلول‌های تیمارشده با DTT باید تخریب آنتی ژن‌های Kell در نظر گرفته شود.

Antibody Screen و Autocontrol چگونه کنار هم تفسیر می‌شوند؟

در غربالگری آنتی بادی (Antibody Screen)، سرم یا پلاسمای بیمار با سلول‌های معرف گروه O دارای پروفایل آنتی ژنی مشخص آزمایش می‌شود. در اتوکنترل (Autocontrol)، سرم یا پلاسمای بیمار با گلبول‌های قرمز خود بیمار واکنش داده می‌شود.

نتیجه این دو آزمایش باید همراه با DAT، سابقه بیمار، زمان آخرین تزریق خون و الگوی پنل تفسیر شود.

الگوریتم مرحله‌به‌مرحله بررسی کراس مچ ناسازگار

بررسی کراس مچ ناسازگار باید از کنترل هویت و ABO آغاز شود و سپس بر اساس فاز واکنش، Screen، Autocontrol، DAT و سوابق بیمار ادامه یابد.

1. توقف تحویل واحد، نه توقف بررسی: تا تعیین علت، واحد ناسازگار به‌صورت روتین تحویل نشود؛ اما مراحل واکنش ادامه یابد و فاز و شدت ثبت شود.
2. کنترل هویت بیمار و نمونه: نام، شناسه، برچسب، درخواست، زمان نمونه‌گیری و احتمال WBIT بررسی شود.
3. بررسی مجدد ABO و RhD: Forward و Reverse بیمار، ABO/RhD واحد، سوابق قبلی و مغایرت‌ها بررسی شوند.
4. کنترل روش و معرف‌ها: تاریخ انقضا، نگهداری، دما، زمان، سانتریفیوژ، شست‌وشو، AHG و غلظت سوسپانسیون کنترل شوند.
5. تکمیل و ثبت فازها: واکنش در IS، 37°C و AHG بر اساس روش معتبر مرکز بررسی شود.
6. بررسی سوابق: تزریق، بارداری، آنتی بادی قبلی، واکنش انتقال خون، خودایمنی، پیوند و داروهای مداخله‌گر مرور شوند.
7. آزمایش‌های تکمیلی: Antibody Screen، Autocontrol، DAT، Antibody Identification، Phenotyping، Genotyping، Elution، Adsorption و DAT واحد بر اساس یافته‌ها انتخاب شوند.
8. انتخاب واحد مناسب: در حضور آلوآنتی بادی مهم، واحد فاقد آنتی ژن مربوطه انتخاب، منفی‌بودن آنتی ژن تأیید و کراس مچ سرولوژیک انجام شود.

اگر Antibody Screen منفی ولی کراس مچ ناسازگار باشد چه باید کرد؟

Screen منفی، وجود تمام آنتی بادی‌ها را رد نمی‌کند. ناسازگاری ABO، آنتی بادی علیه آنتی ژن کم‌شیوع، DAT مثبت واحد، آنتی بادی ضعیف یا دارای اثر دوزاژ (Dosage Effect)، کیفیت نامناسب نمونه، تفاوت حساسیت روش‌ها و خطای اجرایی باید بررسی شوند.

• بررسی مجدد ABO بیمار و واحد
• بررسی فاز و شدت واکنش
• انجام DAT روی واحد ناسازگار
• مرور سابقه آنتی بادی بیمار
• کنترل روش و نمونه
• بررسی آنتی بادی علیه آنتی ژن کم‌شیوع در صورت تداوم ناسازگاری

اگر همه واحدهای خون ناسازگار باشند، مسیر بررسی چیست؟

ناسازگاری با همه یا بیشتر واحدها، پان‌ری‌اکتیویتی را مطرح می‌کند اما علت آن باید مشخص شود. اتوآنتی بادی گرم، آنتی بادی سرد با دامنه حرارتی گسترده، آنتی بادی علیه آنتی ژن پرشیوع، چند آلوآنتی بادی، تداخل دارویی، ناسازگاری ABO و واکنش غیراختصاصی از علل مهم هستند.

در این وضعیت باید پاسخ پرسش‌های زیر روشن شود:

• عامل پان‌ری‌اکتیویتی چیست؟
• آیا آلوآنتی بادی مهم بالینی زیر واکنش گسترده پنهان شده است؟
• فنوتایپ یا ژنوتایپ بیمار چیست؟
• کدام آنتی ژن‌ها باید در واحد انتخابی وجود نداشته باشند؟
• فوریت بالینی تزریق چقدر است؟

آیا انتخاب واحد Least Incompatible معیار مناسبی است؟

خیر؛ انتخاب واحد صرفاً بر اساس کمترین شدت ناسازگاری، معیار علمی مستقلی برای تعیین ایمنی خون نیست. مقایسه درجه واکنش میان واحدهای ناسازگار بدون تعیین علت ممکن است تصور نادرستی از ایمنی ایجاد کند.

در بیمار دارای اتوآنتی بادی، اولویت‌ها عبارت‌اند از:

• شناسایی یا رد آلوآنتی بادی‌های همراه
• توجه به سوابق آنتی بادی
• انتخاب واحد فاقد آنتی ژن‌های مربوطه
• استفاده از فنوتایپ یا ژنوتایپ در صورت نیاز
• هماهنگی آزمایشگاه و پزشک معالج
• مستندسازی تصمیم و ارزیابی سود و خطر

در خونریزی تهدیدکننده حیات چه تصمیمی گرفته می‌شود؟

در خونریزی شدید، تأخیر طولانی برای تکمیل همه بررسی‌های سرولوژیک ممکن است خطرناک‌تر از تحویل اضطراری خون باشد. تصمیم باید با هماهنگی پزشک مسئول و مطابق پروتکل مصوب مرکز انجام شود.

• فوریت بالینی توسط پزشک مسئول اعلام شود.
• آزمایشگاه وضعیت بررسی و خطرهای شناخته‌شده را اطلاع دهد.
• انتخاب خون بر اساس اطلاعات موجود و پروتکل مرکز انجام شود.
• نمونه مناسب بیمار در اولین فرصت دریافت شود.
• بررسی‌های سازگاری پس از تحویل اضطراری ادامه یابند.
• تصمیم‌ها، افراد مسئول و زمان اقدامات مستند شوند.

در صورت تکمیل ABO و RhD، ممکن است طبق پروتکل مرکز خون هم‌گروه بدون تکمیل کراس مچ تحویل شود. اگر گروه بیمار مشخص نشده باشد، گلبول قرمز گروه O بر اساس سیاست مرکز و ویژگی‌های بیمار استفاده می‌شود و پس از فراهم‌شدن نتایج باید در اولین فرصت به خون اختصاصی و مناسب بیمار تغییر مسیر داد.

خطاهای رایج در برخورد با کراس مچ ناسازگار

• متوقف‌کردن آزمایش بلافاصله پس از مشاهده اولین واکنش
• ثبت‌نکردن فاز و شدت واکنش
• تعویض تصادفی کیسه‌های خون بدون بررسی علت
• فرض‌کردن اینکه Autocontrol مثبت، اتوآنتی بادی را اثبات می‌کند
• نادیده‌گرفتن سابقه آنتی بادی بیمار
• فرض‌کردن اینکه Screen منفی، تمام آنتی بادی‌ها را رد می‌کند
• انتخاب واحد بر اساس کمترین شدت ناسازگاری
• انجام DAT به‌عنوان تنها آزمایش تکمیلی
• نادیده‌گرفتن داروهای مونوکلونال
• تأخیر غیرضروری در خونریزی تهدیدکننده حیات
• تحویل خون ناسازگار بدون هماهنگی و مستندسازی

کراس مچ ناسازگار چگونه گزارش و کامنت‌گذاری شود؟

گزارش باید وضعیت ناسازگاری، روش، فاز و شدت واکنش و نیاز به بررسی تکمیلی را روشن کند. کامنت نباید علت قطعی را پیش از تکمیل بررسی اعلام کند.

نمونه کامنت فارسی

Sample English Report Comment

نمونه بالینی کراس مچ ناسازگار

خانم ۵۸ ساله‌ای با گروه خونی A Positive و سابقه چند نوبت تزریق خون برای دریافت RBC معرفی شده است.

• Antibody Screen: پان‌ری‌اکتیو در فاز IAT
• Autocontrol: مثبت 2+
• DAT: IgG مثبت 2+ و C3d منفی
• کراس مچ با چهار واحد هم‌گروه: IS منفی، 37°C مثبت و AHG مثبت 2+ تا 3+
• هر چهار واحد ناسازگار هستند.

این الگو می‌تواند وجود یک واکنش گرم گسترده را مطرح کند، اما تشخیص اتوآنتی بادی فقط بر اساس این یافته‌ها قطعی نیست. بررسی باید بر تعیین ماهیت واکنش، ارزیابی سابقه تزریق، انجام مطالعات تکمیلی و مهم‌تر از همه، شناسایی یا رد آلوآنتی بادی همراه متمرکز شود.

چک‌لیست عملی کارشناس بانک خون

1. هویت بیمار، نمونه، درخواست و واحد را تطبیق دهید.
2. ABO/RhD بیمار و واحد و سوابق قبلی را بررسی کنید.
3. اعتبار معرف، تجهیزات، کنترل‌ها و مراحل اجرا را تأیید کنید.
4. آزمایش را طبق SOP ادامه دهید و فاز، شدت و همولیز را ثبت کنید.
5. Screen، Autocontrol، DAT و سوابق آنتی بادی را کنار هم تفسیر کنید.
6. در صورت Screen مثبت، Antibody Identification را انجام دهید.
7. در پان‌ری‌اکتیویتی، آلوآنتی بادی پنهان را بررسی یا رد کنید.
8. واحد فاقد آنتی ژن مربوطه را انتخاب و کراس مچ کنید.
9. در نتایج پیچیده با آزمایشگاه مرجع مشورت کنید.
10. در وضعیت اضطراری، ارتباط، مجوز و مستندسازی را طبق پروتکل انجام دهید.

۲۰ سؤال رایج درباره کراس مچ ناسازگار

۱. آیا هر کراس مچ ناسازگار نشان‌دهنده آلوآنتی بادی است؟

خیر. ناسازگاری ABO، اتوآنتی بادی، آنتی بادی سرد، DAT مثبت واحد، داروها و خطاهای فنی نیز می‌توانند موجب ناسازگاری شوند.

۲. آیا با مشاهده واکنش مثبت باید آزمایش متوقف شود؟

خیر. طبق روش معتبر آزمایشگاه باید فاز شروع، شدت واکنش و تغییر آن در مراحل مختلف مشخص و ثبت شود.

۳. آیا Antibody Screen منفی، تمام آنتی بادی‌ها را رد می‌کند؟

خیر. آنتی بادی ضعیف، دارای Dosage یا علیه آنتی ژن کم‌شیوع ممکن است در Screen شناسایی نشود.

۴. آیا Autocontrol مثبت وجود اتوآنتی بادی را ثابت می‌کند؟

خیر. Autocontrol باید همراه با DAT، سابقه انتقال خون، الگوی پنل و شرایط بیمار تفسیر شود.

۵. در بیمار دارای آنتی بادی مهم چه واحدی انتخاب می‌شود؟

واحد باید فاقد آنتی ژن متناظر با آنتی بادی باشد و در کراس مچ سرولوژیک سازگار شود؛ سابقه آنتی بادی نیز باید لحاظ شود.

۶. آیا می‌توان واحدی با واکنش ضعیف‌تر را Least Incompatible دانست؟

مقایسه درجه ناسازگاری به‌تنهایی معیار ایمنی نیست. ابتدا باید آلوآنتی بادی مهم شناسایی یا رد شود.

۷. چه زمانی نمونه به آزمایشگاه مرجع ارسال می‌شود؟

در پان‌ری‌اکتیویتی، چند آنتی بادی، احتمال آنتی بادی علیه آنتی ژن پرشیوع، تداخل دارویی، نتایج نامشخص یا ناتوانی در یافتن خون مناسب، ارجاع توصیه می‌شود.

۸. واکنش مثبت فقط در IS بیشتر به نفع چیست؟

ناسازگاری ABO، آنتی بادی سرد، رولو و خطای فنی از علل مهم هستند و باید به‌ترتیب بررسی شوند.

۹. واکنش مثبت فقط در AHG چه عللی دارد؟

آلوآنتی بادی IgG ضعیف، آنتی بادی علیه آنتی ژن کم‌شیوع، DAT مثبت واحد و خطای فاز AHG مطرح هستند.

۱۰. چرا سابقه آنتی بادی بیمار مهم است؟

زیرا تیتر برخی آنتی بادی‌ها کاهش می‌یابد و Screen فعلی ممکن است منفی شود، اما مواجهه مجدد پاسخ آنامنستیک ایجاد کند.

۱۱. آیا DAT بیمار و DAT واحد خون یک مفهوم دارند؟

خیر. DAT بیمار پوشیده‌شدن گلبول‌های بیمار در بدن را بررسی می‌کند؛ DAT واحد خون وضعیت سلول‌های واحد اهداکننده را ارزیابی می‌کند.

۱۲. چه زمانی کراس مچ باید تکرار شود؟

در صورت شک به خطای نمونه، روش، معرف یا تجهیزات، پس از اصلاح عامل باید آزمایش با نمونه و کنترل مناسب تکرار شود؛ تکرار بی‌هدف جایگزین بررسی علت نیست.

۱۳. آیا همولیز در لوله کراس مچ اهمیت دارد؟

بله. همولیز ایجادشده در آزمایش می‌تواند نشانه واکنش باشد، اما ابتدا باید همولیز قبلی نمونه و آسیب مکانیکی افتراق داده شود.

۱۴. رولو چگونه از آگلوتیناسیون افتراق داده می‌شود؟

در روش لوله‌ای، Saline Replacement همراه با بررسی زمینه بالینی و پروتئین‌های پلاسما می‌تواند به افتراق کمک کند.

۱۵. آیا آنتی بادی سرد همیشه بی‌اهمیت است؟

خیر. اهمیت آن به اختصاصیت، دامنه حرارتی، قدرت واکنش و شرایط بالینی بستگی دارد و نباید فقط از روی نام «سرد» قضاوت شود.

۱۶. آیا Daratumumab می‌تواند کراس مچ را ناسازگار کند؟

بله. ضد CD38 می‌تواند در IAT پان‌ری‌اکتیویتی ایجاد کند؛ اطلاع قبلی به بانک خون و برنامه اختصاصی بررسی ضروری است.

۱۷. آیا کراس مچ ناسازگار یک Critical Value است؟

طبقه‌بندی آن به سیاست مرکز بستگی دارد، اما اگر تزریق فوری در جریان باشد یا خطر تأخیر وجود داشته باشد، اطلاع‌رسانی سریع و مستندسازی ضروری است.

۱۸. در خونریزی شدید آیا باید تا یافتن واحد کاملاً سازگار صبر کرد؟

نه الزاماً. تصمیم باید بر اساس فوریت، اطلاعات سرولوژیک موجود، پروتکل مرکز و ارزیابی مشترک پزشک و بانک خون گرفته شود.

۱۹. آیا کراس مچ الکترونیکی برای بیمار دارای سابقه آنتی بادی مجاز است؟

به‌طور معمول خیر. کراس مچ الکترونیکی برای بیمار با Screen فعلی منفی و بدون سابقه آنتی بادی مهم بالینی در چارچوب سیستم اعتبارسنجی‌شده استفاده می‌شود.

۲۰. مهم‌ترین اقدام اولیه پس از کراس مچ ناسازگار چیست؟

ابتدا هویت بیمار، نمونه و واحد، گروه ABO/RhD و صحت روش کنترل می‌شود؛ سپس فاز واکنش و بررسی ایمونوهماتولوژیک ادامه می‌یابد.

مطالب مرتبط در Heamostica

جمع‌بندی

کراس مچ ناسازگار یک یافته مهم آزمایشگاهی است و نباید فقط با تعویض واحد خون مدیریت شود. برخورد صحیح شامل کنترل هویت بیمار و نمونه، بررسی مجدد ABO، ارزیابی روش و معرف‌ها، تکمیل مراحل واکنش، ثبت فاز و شدت واکنش، بررسی Antibody Screen، Autocontrol، DAT و سوابق بیمار است.

اگر آنتی بادی مهم بالینی شناسایی شود، واحد گلبول قرمز باید بر اساس اختصاصیت آنتی بادی و سوابق بیمار انتخاب شود. در حضور اتوآنتی بادی نیز اولویت اصلی، بررسی و رد آلوآنتی بادی‌های همراه است.

در موارد پیچیده یا زمانی که واحد مناسب پیدا نمی‌شود، همکاری میان آزمایشگاه بانک خون، پزشک مسئول و آزمایشگاه مرجع ایمونوهماتولوژی برای حفظ ایمنی بیمار ضروری است.

منابع معتبر برای مطالعه بیشتر

1. Canadian Blood Services: Pre-transfusion Testing
2. Australian Red Cross Lifeblood: Pretransfusion Specimen Collection and Compatibility Testing
3. UK Transfusion Guidelines: Pre-transfusion Testing
4. AABB: Fundamental Standards for Blood Collection and Transfusion
5. AABB Association Bulletin: Mitigating Anti-CD38 Interference with Serologic Testing